Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học: từ định hướng chính sách đến giải pháp thực tiễn
Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2045”, yêu cầu đặt ra không chỉ là nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh mà còn là tìm kiếm những mô hình, giải pháp quản lý phù hợp để từng bước hình thành môi trường sử dụng tiếng Anh trong các cơ sở giáo dục. Từ yêu cầu đó, ngày 24/7/2026, tại tỉnh Thanh Hóa, Học viện Quản lý giáo dục phối hợp với Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) và Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thanh Hóa tổ chức Hội thảo khoa học “Tăng cường dạy học tiếng Anh trong nhà trường theo định hướng tiếp cận tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai”.
Không gian trao đổi khoa học về lộ trình đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học
Hội thảo là diễn đàn kết nối giữa nghiên cứu khoa học, kinh nghiệm giáo dục quốc tế và thực tiễn quản lý giáo dục tại địa phương; tạo cơ hội để các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và đội ngũ giáo viên cùng trao đổi về những điều kiện cần thiết, những vấn đề đặt ra và các giải pháp khả thi nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Ông Nguyễn Văn Dĩnh, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa phát biểu khai mạc Hội thảo
Tham dự Hội thảo có ông Nguyễn Văn Dĩnh, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa; PGS.TS Phạm Văn Thuần, Phó Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục; đại diện lãnh đạo Học viện Quản lý giáo dục, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV), Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thanh Hóa; cùng đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học; cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên cùng đại diện các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.
PGS.TS. Phạm Văn Thuần, Phó Giám đốc Học viện Quản lý giáo dục chia sẻ những định hướng, giải pháp tăng cường dạy học tiếng Anh trong nhà trường tại Hội thảo
Từ một định hướng lớn đến yêu cầu đổi mới trong từng nhà trường
Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là một trong những định hướng quan trọng nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực hội nhập quốc tế của giáo dục Việt Nam.
Kết luận số 91-KL/TW ngày 12/8/2024 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW đã xác định nhiệm vụ tập trung nâng cao năng lực ngoại ngữ của học sinh, sinh viên, từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Ngày 27/10/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2371/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2045”.
Đề án xác định lộ trình dài hạn nhằm từng bước đưa tiếng Anh từ vị trí chủ yếu là một môn ngoại ngữ trở thành ngôn ngữ được sử dụng ngày càng rộng rãi, thường xuyên trong giao tiếp, học tập, nghiên cứu và các hoạt động giáo dục phù hợp.
Đây là một sự chuyển dịch quan trọng về cách tiếp cận. Nếu việc dạy ngoại ngữ truyền thống chủ yếu tập trung vào kiến thức và kỹ năng của môn Tiếng Anh, thì tiếp cận tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai đòi hỏi một hệ sinh thái rộng hơn: đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý, chương trình và học liệu, môi trường giao tiếp, công nghệ, cơ sở vật chất, phương thức tổ chức dạy học và cơ chế huy động các nguồn lực.
Chính vì vậy, câu hỏi không còn chỉ là “dạy tiếng Anh như thế nào?”, mà rộng hơn là “nhà trường cần được quản lý và tổ chức như thế nào để tạo ra một môi trường trong đó tiếng Anh có thể được sử dụng thường xuyên và hiệu quả?”
Đây cũng là vấn đề đặt khoa học quản lý giáo dục vào vị trí quan trọng trong quá trình hiện thực hóa Đề án.
Quản lý giáo dục – một yếu tố quan trọng để chính sách đi vào nhà trường
Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai không thể được thực hiện đơn thuần bằng việc tăng số tiết môn Tiếng Anh hay đặt thêm yêu cầu đối với giáo viên ngoại ngữ.
Mỗi cơ sở giáo dục có những điều kiện khác nhau về đội ngũ, năng lực người học, cơ sở vật chất, nguồn lực tài chính và môi trường kinh tế - xã hội. Vì vậy, từ một mục tiêu chung ở cấp quốc gia cần được chuyển hóa thành những kế hoạch phát triển phù hợp với từng địa phương và từng nhà trường.
Điều này đặt ra yêu cầu đối với cán bộ quản lý giáo dục trong việc đánh giá hiện trạng, xác định mục tiêu và lộ trình; phát triển đội ngũ; tổ chức môi trường sử dụng tiếng Anh; phân bổ và huy động nguồn lực; ứng dụng công nghệ; xây dựng các cơ chế phối hợp, đồng thời theo dõi và đánh giá hiệu quả triển khai.
Với chức năng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục; nghiên cứu khoa học quản lý giáo dục và tham gia nghiên cứu, tư vấn chính sách, Học viện Quản lý giáo dục có điều kiện để tiếp cận vấn đề đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai không chỉ từ góc độ dạy học ngoại ngữ, mà từ góc độ quản trị sự thay đổi trong nhà trường và trong hệ thống giáo dục.
Đây cũng là một trong những giá trị nổi bật mà Học viện hướng tới khi tham gia tổ chức Hội thảo: kết nối các định hướng chính sách với khoa học quản lý giáo dục và thực tiễn hoạt động của các cơ sở giáo dục, từ đó cùng các bên liên quan tìm kiếm những mô hình có tính khả thi và khả năng nhân rộng.
Từ “học tiếng Anh” đến hình thành môi trường sử dụng tiếng Anh
Một nội dung trọng tâm được đặt ra tại Hội thảo là nhận thức đúng về tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai trong môi trường giáo dục.
Điều này không đồng nghĩa với việc thay thế vai trò của tiếng Việt trong nhà trường, cũng không đơn giản là tăng thời lượng học môn Tiếng Anh. Điểm cốt lõi là từng bước tạo ra môi trường để người học có nhu cầu, cơ hội và khả năng sử dụng tiếng Anh thường xuyên hơn.
Tùy thuộc điều kiện của từng cơ sở giáo dục, quá trình đó có thể bắt đầu từ những hoạt động phù hợp như câu lạc bộ tiếng Anh; hoạt động trải nghiệm; giao lưu quốc tế; ngày hội ngoại ngữ; không gian giao tiếp tiếng Anh; học liệu số và học liệu song ngữ; ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong học ngoại ngữ.
Ở những cơ sở có đủ điều kiện về đội ngũ và nguồn lực, có thể từng bước mở rộng việc sử dụng tiếng Anh trong một số hoạt động giáo dục hoặc giảng dạy một số nội dung, môn học phù hợp.
Cách tiếp cận này cho phép mỗi nhà trường xây dựng một lộ trình riêng, phù hợp với điểm xuất phát của mình, thay vì áp dụng một mô hình đồng nhất.
Kết nối thế mạnh của ba đơn vị để tìm lời giải từ thực tiễn
Hội thảo khoa học lần này tạo nên sự kết nối giữa ba góc nhìn có tính bổ trợ.
Học viện Quản lý giáo dục đóng góp góc nhìn về khoa học quản lý giáo dục, quản trị nhà trường, phát triển đội ngũ và chuyển hóa chính sách thành hoạt động quản lý tại cơ sở giáo dục.
Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) mang đến những kinh nghiệm từ môi trường giáo dục quốc tế, tổ chức đào tạo và sử dụng tiếng Anh trong môi trường học thuật.
Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thanh Hóa cung cấp góc nhìn từ thực tiễn quản lý một hệ thống giáo dục có quy mô lớn, địa bàn rộng và điều kiện kinh tế - xã hội giữa các khu vực còn có sự khác biệt.
Sự kết hợp giữa nghiên cứu và quản lý giáo dục – kinh nghiệm giáo dục quốc tế – thực tiễn địa phương tạo điều kiện để các vấn đề được nhìn nhận từ nhiều chiều, đồng thời tăng khả năng chuyển hóa kết quả trao đổi khoa học thành những giải pháp có thể áp dụng trong thực tế.
Đối với Thanh Hóa, vấn đề này càng có ý nghĩa khi việc triển khai cần tính tới sự khác biệt giữa các khu vực đô thị, đồng bằng, miền núi; giữa những trường đã có điều kiện tốt về đội ngũ và cơ sở vật chất với những cơ sở còn khó khăn.
Do đó, thay vì đặt ra một mô hình chung cho tất cả các trường, Hội thảo hướng tới việc trao đổi về những lộ trình và giải pháp phù hợp với từng nhóm cơ sở giáo dục.
Đưa nghiên cứu khoa học đến gần hơn với thực tiễn quản lý giáo dục
Tại Hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học, cán bộ quản lý và giáo viên tập trung trao đổi về việc xây dựng hệ sinh thái tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai, thực trạng dạy và học tiếng Anh tại Thanh Hóa từ đó xác định nhu cầu và định hướng phát triển trong giai đoạn tiếp theo; đồng thời thảo luận những vấn đề liên quan đến phát triển đội ngũ, xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh, đổi mới phương pháp dạy học, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo, phát triển học liệu, hợp tác quốc tế và huy động nguồn lực xã hội.
Đối với Học viện Quản lý giáo dục, Hội thảo đồng thời là cơ hội để tiếp tục gắn kết nghiên cứu – đào tạo, bồi dưỡng – thực tiễn quản lý giáo dục.
Những vấn đề được nhận diện từ thực tiễn Thanh Hóa, những kinh nghiệm được chia sẻ từ môi trường giáo dục quốc tế và các kết quả nghiên cứu được trao đổi tại Hội thảo có thể trở thành những dữ liệu thực tiễn quan trọng phục vụ nghiên cứu khoa học, xây dựng nội dung bồi dưỡng cán bộ quản lý và đề xuất các giải pháp quản trị phù hợp trong quá trình triển khai Đề án.
Ở chiều ngược lại, những kết quả nghiên cứu về quản trị nhà trường, phát triển đội ngũ, quản trị sự thay đổi và quản lý chất lượng có thể được chuyển giao, vận dụng vào thực tiễn các cơ sở giáo dục.
Qua đó, Hội thảo không chỉ tạo ra một không gian trao đổi học thuật mà còn hướng tới hình thành mối liên kết hai chiều giữa nghiên cứu khoa học và thực tiễn quản lý giáo dục.
Từ chính sách quốc gia đến những thay đổi thực chất trong từng nhà trường
Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học là một mục tiêu dài hạn. Để mục tiêu đó đi vào thực tiễn, bên cạnh nguồn lực và năng lực chuyên môn, cần đặc biệt chú trọng năng lực tổ chức và quản trị quá trình thay đổi.
Từ chính sách ở cấp quốc gia đến một giờ học, một câu lạc bộ tiếng Anh hay một môi trường giao tiếp trong trường học là cả một quá trình chuyển hóa, trong đó cán bộ quản lý và năng lực quản trị nhà trường chính là một trong những cầu nối quan trọng.
Với thế mạnh chuyên sâu về khoa học quản lý giáo dục, Học viện Quản lý giáo dục xác định việc đồng hành cùng các địa phương và cơ sở giáo dục trong nghiên cứu, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ và tìm kiếm các giải pháp quản trị phù hợp là một hướng đóng góp thiết thực vào quá trình hiện thực hóa những chủ trương đổi mới của ngành Giáo dục.
Hội thảo khoa học “Tăng cường dạy học tiếng Anh trong nhà trường theo định hướng tiếp cận tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai”, được tổ chức với sự phối hợp của Học viện Quản lý giáo dục, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam và Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thanh Hóa, là một hoạt động cụ thể theo hướng đó.
Từ những trao đổi tại Hội thảo, các bên kỳ vọng tiếp tục mở rộng hợp tác trong nghiên cứu, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý và giáo viên; chia sẻ nguồn lực, kinh nghiệm và xây dựng các mô hình phù hợp với thực tiễn, qua đó góp phần từng bước đưa mục tiêu “tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học” từ định hướng chính sách thành những thay đổi thực chất trong từng cơ sở giáo dục.
Một số hình ảnh tại Hội thảo
Trung tâm CNTT-TV
